Hoe kan het heupgewricht beschadigd raken?

Voorwaarde voor een soepele en pijnloze beweging in het heupgewricht is een intacte gewrichtskraakbeenlaag op heupkop en heupkom.

Verschillende factoren kunnen leiden tot slijtage of beschadiging van het beschermende laagje kraakbeen, ook wel heupartrose genoemd (coxartrose).

In een gezond heupgewricht vormt het gewrichtskraakbeen een glad oppervlak, de wrijving tussen de gewrichtsoppervlakken is zodoende gering.

Bij de heupartrose verliest het gewrichtskraakbeen eerst ongemerkt zijn elasticiteit, op de plaatsen met de grootste belasting wordt het ruw en slijt in het verdere verloop helemaal af. Nu wrijven de botvormige gewrichtsoppervlakken tegen elkaar, wat uiteindelijk kan leiden tot een vervorming van heupkop en heupkom.

Wanneer gewrichtsoppervlakken zonder beschermende kraakbeenlaag over elkaar heen schuren, dan voelt de patiënt pijn – eerst alleen bij belasting, in het verdere verloop steeds meer ook in rust, vooral ’s nachts. De pijn treedt met name rond de lies op, maar kan ook uitstralen naar de voorzijde van het dijbeen.

Door de pijn en de daarop volgende spierverkrampingen raakt de beweeglijkheid van het gewricht verstoord: Aangezien het heupgewricht een wezenlijke functie heeft – met name bij alledaagse activiteiten zoals zitten en lopen, ondervinden patiënten steeds meer beperkingen in het dagelijks leven en in hun kwaliteit van leven. Al het aantrekken van sokken en schoenen, traplopen of het opstaan uit bed kunnen tot een belasting worden.

Afhankelijk van de aard van de klachten probeert de behandelend arts de pijn in eerste instantie met conservatieve methoden te verzachten. Daartoe behoren pijnstillende en ontstekingsremmende medicamenten, fysiotherapie, baden en kompressen. Daardoor kan de pijn worden verminderd en de beweeglijkheid in het gewricht worden verbeterd.

Er bestaat echter momenteel nog geen zekere methode om in het gewricht weer een intacte kraakbeenlaag tot stand te brengen en de artrose te genezen. Wanneer daarom alle conservatieve maatregelen niet meer tot een verzachting van de pijn leiden, dan kunnen patiënten worden geholpen door het aangetaste gewricht te vervangen door een zogenaamde heupendoprothese.

Bij mensen op hogere leeftijd is de botstructuur in veel gevallen niet meer zo stabiel, bijvoorbeeld als gevolg van osteoporose. Daardoor kan het bij een val gemakkelijk tot een breuk van de dijbeenhals komen: Het dijbeenbot breekt op zijn zwakste punt, de dijbeenhals, iets onder de heupkop. Vaak wordt in die gevallen een heupprotheseoperatie uitgevoerd, vaak ook alleen als zogenaamde partiële prothese.